CHUYÊN ĐỀ 17

TÌNH HÌNH TỘI PHẠM, VI PHẠM PHÁP LUẬT VỀ MÔI TRƯỜNG

VÀ BIỆN PHÁP PHÒNG NGỪA, NGĂN CHẶN

  1. Tình hình tội phạm và vi phạm pháp luật về môi trường

Ở tỉnh ta, trong những năm gần đây, vi phạm pháp luật môi trường diễn ra trong nhiều lĩnh vực kinh tế – xã hội, ảnh hưởng sâu sắc đến sự phát triển bền vững của tỉnh, xâm phạm nghiêm trọng đến đời sống của nhân dân như: Ô nhiễm nguồn nước, không khí, thực phẩm kém an toàn…, tại một số địa bàn đã trở thành mầm mống gây mất an ninh trật tự. Tội phạm và vi phạm pháp luật về môi trường nổi lên ở một số lĩnh vực sau:

* Trong sản xuất công nghiệp: Lợi dụng chủ trương mở cửa, chính sách thu hút vốn đầu tư của Nhà nước, của tỉnh cùng với những sơ hở về pháp luật trong lĩnh vực bảo vệ môi trường của Việt Nam; nhiều nhà đầu tư trong và ngoài tỉnh đã đầu tư các dự án sản xuất, kinh doanh, nhưng không chú trọng việc xây dựng các hệ thống xử lý chất thải, nhất là các nhà máy, cơ sở sản xuất trong các khu công nghiệp đang trong giai đoạn hoàn thiện và các cơ sở nằm trên lưu vực sông, suối. Đáng lo ngại là các doanh nghiệp, cơ sở sản xuất kinh doanh tuy có hệ thống xử lý chất thải, nhưng luôn cố tình vi phạm, thủ đoạn tinh vi, lén lút để xả thải ra môi trường như xây dựng hệ thống bí mật, phức tạp, được ngụy trang bằng hệ thống đạt tiêu chuẩn.

* Trong hoạt động kinh doanh nhập khẩu: Tình trạng nhập khẩu trái phép chất thải vào nước ta dưới hình thức phế liệu làm nguyên liệu sản xuất, thiết bị công nghệ lạc hậu dẫn đến nguy cơ biến nước ta thành “bãi rác thải công nghiệp”, với thủ đoạn như “tạm nhập, tái xuất”, khi bị phát hiện thì khai là “gửi nhầm hàng” và xin được chuyển trả lại… Một số doanh nghiệp lợi dụng cơ chế kiểm hóa xác suất, thậm chí móc nối với một số tổ chức kiểm định, giám định để có kết luận hàng hóa đạt tiêu chuẩn về môi trường, câu kết với nhân viên hải quan để lấy mẫu trong các lô hàng bảo đảm yêu cầu chất lượng đã được chuẩn bị sẵn, từ đó dễ dàng được thông quan nhập rác vào nước ta. Nghiêm trọng hơn cả là hành vi nhập rác thải sinh hoạt, các loại chất đi-ô-xin, thực phẩm kém chất lượng…

* Trong hoạt động khai thác tài nguyên, khoáng sản, bảo vệ đa dạng sinh học: Trong nhiều năm qua, nạn chặt phá rừng ở nước ta vẫn đang diễn ra rất bức xúc, đặc biệt là tình trạng chặt phá các khu rừng nguyên sinh, khu bảo tồn thiên nhiên, rừng phòng hộ… với thủ đoạn lợi dụng chính sách chuyển đổi “rừng nghèo”, xây dựng thủy điện, phát quang biên giới để khai thác rừng bừa bãi, kèm theo tình trạng chống người thi hành công vụ gây phức tạp tình hình an ninh trật tự ở nhiều địa phương. Tại các khu vực khai thác khoáng sản, do sử dụng hóa chất như thủy ngân, kim loại nặng, nên nguồn nước sinh hoạt, tưới tiêu bị ô nhiễm, không có biện pháp hoàn nguyên môi trường, chống xói mòn, rửa trôi, làm ảnh hưởng hệ sinh thái, gây phong hóa biến rừng thành đất trống đồi núi trọc, tiềm ẩn nguy cơ lũ quét cao.

* Tình trạng săn bắn, buôn bán, vận chuyển động vật hoang dã, quý hiếm: Diễn ra công khai ở nhiều nơi. Qua một số vụ việc do lực lượng cảnh sát môi trường điều tra, khám phá cho thấy vi phạm pháp luật trong lĩnh vực này tiếp diễn phức tạp, nhất là buôn bán các loài động vật quý hiếm có lợi nhuận cao như gấu, rắn…. Các đường dây mua bán, vận chuyển động vật hoang dã qua biên giới với thủ đoạn tinh vi, che giấu bằng nhiều hình thức nhằm đối phó với cơ quan chức năng. Tỉnh ta đang là địa bàn trung chuyển các loại động vật hoang dã và sản phẩm từ động vật hoang dã;

* Trong sản xuất chế biến, làng nghề: Hầu hết do quy mô sản xuất nhỏ lẻ ở hộ gia đình, trình độ sản xuất thủ công theo kinh nghiệm, công nghệ sản xuất thô sơ, không quan tâm đến vấn đề xử lý chất thải, dẫn đến tình trạng môi trường tại các làng nghề rất đáng báo động. Chất thải từ hoạt động sản xuất chế biến của các làng nghề nhìn chung không được xử lý mà xả trực tiếp ra sông suối, nương rẫy… Các chất thải độc hại khó phân hủy tại các làng nghề, đặc biệt là chế biến cà phê, bột dong…, đã làm cho các chỉ số BOD, COD, SS đều vượt quá tiêu chuẩn cho phép nhiều lần, ảnh hưởng nghiêm trọng đến môi trường và sức khỏe của nhân dân.

* Trong lĩnh vực an toàn vệ sinh thực phẩm: Tình hình hoạt động buôn bán, vận chuyển, tiêu thụ gia súc, gia cầm không qua kiểm dịch; sản xuất, buôn bán hàng giả, hàng cấm là lương thực thực phẩm, thuốc chữa bệnh vẫn diễn ra phức tạp… diễn ra nhỏ lẻ, gây khó khăn cho công tác kiểm soát, bán ra thị trường, gây nguy cơ mất an toàn vệ sinh thực phẩm;

* Vấn đề quản lý, xử lý chất thải nguy hại: Đang bị buông lỏng, mặc dù có doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực này, nhưng phần lớn chưa được đầu tư thỏa đáng, công nghệ xử lý lạc hậu nên đã góp phần vào việc gây ô nhiễm môi trường. Thâm chí có cơ sở còn chôn chất thải nguy hại xuống dưới lòng đất nhằm giảm chi phí xử lý…

  1. Một số vụ điển hình

– Ngày 12/12/2013, lực lượng chức năng kiểm tra, phát hiện, phạt tiền 160.000.000đ đối với Chi nhánh Công ty CP tinh bột sắn FOCOCEV- Nhà máy tinh bột sắn Sơn La thuộc địa phận xã Mường Bon, huyện Mai Sơn về hành vi xả nước thải vượt tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật về chất thải; không phân loại chất thải nguy hại, không bố trí nơi an toàn để lưu giữ tạm thời chất thải nguy hại, để chất thải nguy hại rơi vãi ra môi trường.

– Tháng 7/2015, lực lượng chức năng kiểm tra, phát hiện, bắt quả tang đối tượng Lò Văn Tại, trú tại bản Đứa, xã Đứa Mòn, huyện Sông Mã vận chuyển trái phép 01 cá thể gấu nặng 3,9 kg từ Lào về Việt Nam tiêu thụ, đã lập hồ sơ điều tra, truy tố, xử phạt 12 tháng tù.

– Ngày 21/10/2015 lực lượng chức năng kiểm tra, phát hiện, xử lý hành chính phạt tiền 243.690.000 VNĐ đối với cơ sở chế biến cà phê ướt của DNTN Thu Thủy tại bản Đông Hưng, Muổi Nọi, Thuận Châu do vi phạm về xả nước thải trực tiếp ra môi trường không qua xử lý.

– Ngày 16/11/2015, lực lượng chức năng kiểm tra, phát hiện, xử lý hành chính phạt tiền 85 triệu đồng đối với 01 đối tượng có hành vi vi phạm thăm dò quặng đồng trái phép tại bản Lóng, xã Chiềng Bằng, huyện Quỳnh Nhai.

– Ngày 02/12/2015 lực lượng chức năng kiểm tra, phát hiện, xử lý hành chính phạt tiền 225 triệu đồng đối với đối tượng Trần Văn Thuận, trú tại xã Mường Bon, huyện Mai Sơn, tỉnh Sơn La về hành vi vận chuyển dầu thải khi không có giấy phép quản lý chất thải nguy hại; đồng thời xử phạt Công ty cổ phần cơ khí Sơn La 70 triệu đồng về hành vi không đăng ký chủ nguồn thải chất thải.

– Ngày 22/01/2016, lực lượng chức năng kiểm tra, phát hiện, phạt tiền 03 triệu đồng đối với Sìn Đào Vĩnh, trú tại phường Tân Thanh, thành phố Điện Biên về hành vi vận chuyển trái phép 200 kg thịt trâu (Ấn Độ) đông lạnh.

– Ngày 27/01/2016, lực lượng chức năng kiểm tra, phát hiện, triệt phá cơ sở sản xuất, buôn bán hàng giả, hàng kém chất lượng, vi phạm vệ sinh an toàn thực phẩm của Nguyễn Hữu Hưởng tại Tiểu khu 6, xã Tông Lạnh, huyện Thuận Châu, thu giữ 21.520 chai orange cam, 2.592 chai tafan cam, 826 chai cola và dây chuyền, máy móc cùng vỏ chai, tem, nhãn mác…

  1. Một số quy định của pháp luật về bảo vệ môi trường (theo quy định tại các Nghị định 119, 142, 157, 178 của Chính phủ và Bộ luật hình sự năm 2015):

3.1. Vi phạm các quy định liên quan đến kiểm dịch động vật, sản phẩm động vật: bị phạt tiền từ 300.000 đồng đến 15.000.000 đồng.

3.2. Không có giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện VSATTP (hoặc giấy đã hết hạn): phạt cảnh cáo, hoặc phạt tiền đến 25.000.000 đồng, tùy theo thời hạn giấy hết hoặc tẩy xóa, làm giả giấy tờ.

3.3. Sử dụng chất phụ gia không rõ nguồn gốc xuất xứ, nguyên liệu phụ gia hết hạn sử dụng: phạt tiền từ 3.000.000 đồng đến 100.000.000 đồng.

3.4. Khai thác khoáng sản làm vật liệu xây dựng thông thường không có Giấy phép, phạt tiền từ 3.000.000 đồng đến 1.000.000.000 đồng, tùy theo loại khoáng sản, lượng khoáng sản khai thác mỗi ngày,đêm.

3.5. Chôn lấp, xả chất thải, nước thải, bụi, khí thải không đảm bảo quy chuẩn kỹ thuật: Nếu đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự, thì bị phạt tiền từ 100.000.000 đồng đến 3.000.000.000 đồng hoặc phạt tù từ 01 đến 07 năm.  Trường hợp chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự, thì bị phạt tiền từ 1.000.000 đồng đến 1.000.000.000 đồng, tuỳ theo lượng nước thải, chất thải.

3.6. Mua, bán, cất giữ, chế biến, kinh doanh, vận chuyển lâm sản trái phép, động vật hoặc sản phẩm động vật hoang dã, quý hiếm: Nếu đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự, thì bị phạt tiền từ 50.000.000 đồng đến 1.500.000.000 đồng; phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 10 năm. Trường hợp chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự, thì bị phạt tiền từ 1.000.000 đồng đến 500.000.000 đồng, tuỳ theo số lượng tang vật vi phạm.

3.7. Huỷ hoại rừng hoặc đốt, phá rừng trái phép: Nếu đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự, thì bị phạt tiền từ 50.000.000 đồng đến 500.000.000 đồng, phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc bị phạt tù từ 01 năm đến 15 năm. Trường hợp chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự, thì bị phạt tiền từ 300.000 đồng đến 50.000.000 đồng, tùy theo diện tích rừng bị phá.

3.8. Đổ thải chất thải rắn thông thường không đúng nơi quy định: bị phạt tiền từ 50.000 đồng đến 1.000.000.000 đồng, tùy theo trọng lượng hoặc khối lượng chất thải.

3.9. Điều khiển phương tiện vận chuyển nguyên liệu, vật liệu không che chắn trong khi tham gia giao thông: bị phạt tiền từ 1.000.000đ đến 2.000.000đ.

  1. 4. Các hình thức huy động nhân dân tham gia phòng ngừa, ngăn chặn, xử lý đối tượng vi phạm pháp luật về bảo vệ môi trường

– Cấp uỷ, chính quyền cơ sở, các lực lượng chức năng tăng cường tuyên truyền, phổ biến các hành vi xâm hại môi trường, vi phạm quy định của pháp luật về bảo vệ môi trường, đặc biệt là trong lĩnh vực an toàn vệ sinh thực phẩm để quần chúng nhân dân biết, chủ động, kịp thời phát giác, tố giác với các lực lượng chức năng lập hồ sơ xử lý.

– Lãnh đạo các ngành, công ty, các chủ cơ sở, cá nhân hoạt động kinh doanh, sản xuất liên quan đến lĩnh vực môi trường cần nêu cao tinh thần trách nhiệm, quán triệt đến toàn thể cán bộ, công nhân viên chức, người lao động trong cơ sở, trong cơ quan, đơn vị mình chấp hành nghiêm túc các quy định của pháp luật về bảo vệ môi trường; mỗi quần chúng nhân dân tích cực tham gia công tác phòng ngừa, đấu tranh chống tội phạm và vi phạm pháp luật về môi trường; khi phát hiện các cơ sở, cá nhân hành vi vi phạm pháp luật về môi trường, chủ động thông báo đến các cơ quan chức năng để điều tra, xử lý kịp thời; tuyên truyền cho người thân chấp hành nghiêm túc những quy định pháp luật của nhà nước về lĩnh vực môi trường.

– Quần chúng nhân dân quan tâm đến môi trường xung quanh địa bàn cư trú, sinh sống, học tập và công tác của bản thân, kịp thời phát hiện, thu thập tài liệu, phát giác, tố giác với các cơ quan chức năng xử lý hoạt động của các cơ sở, các đối tượng có hành vi vi phạm pháp luật và tội phạm về môi trường; lên án nghiêm khắc các hành vi gây ô nhiễm môi trường, suy thoái môi trường.


Tải tài liệu về máy

Top