CHUYÊN ĐỀ 14

NHẬN THỨC CHUNG VỀ MA TÚY

  1. Khái niệm: Ma túy là những chất độc có nguồn gốc tự nhiên hoặc nhân tạo, khi thâm nhập vào cơ thể con người sẽ tác động lên hệ thần kinh trung ương, gây ra những biến đổi về tâm sinh lý, thể chất, làm cho người sử dụng phải lệ thuộc vào nó và gây ra những hậu quả nguy hiểm cho người sử dụng và cộng đồng.
  2. Phân loại các chất ma túy

2.1. Phân loại theo nguồn gốc sản xuất:

– Các chất ma túy có nguồn gốc tự nhiên: là những chế phẩm từ một số cây như: thuốc phiện, co ca, cần sa… có tác dụng kích thích hoặc gây ức chế thần kinh, dễ gây tình trạng nghiện đối với người sử dụng.

– Các chất ma túy tổng hợp: là những chất được điều chế từ các hóa chất, tiền chất có tác dụng an thần, kích thích hoặc ức chế thần kinh và gây ảo giác nhưng có tác dụng mạnh hơn, có độc tính cao hơn các chất ma túy tự nhiên, một số loại ma túy loại này như: Amphetamin, LSD, Diazepam, seduxen…

2.2. Phân loại theo tác dụng đối với tâm sinh lý người sử dụng:

– Nhóm chất ma túy an thần: Các chất ma túy thuộc nhóm này có đặc tính khi đưa chúng vào cơ thể con người sẽ tác động lên hệ thần kinh trung ương làm cho người sử dụng an thần, gây mê, có cảm giác thư giãn, giảm đau, chống co giật. Như: Diazepam, Bzozepam, Camazepam…

– Nhóm các chất ma túy gây kich thích: Khi chất ma túy đưa vào cơ thể con người sẽ tác động lên hệ thần kinh trung ương làm cho quá trình hoạt động của hệ thần kinh vận động tăng lên, có cảm giác về sức mạnh và tạo cảm giác sảng khoái giả tạo, người nghiện sẽ rơi vào tình trạng có thể làm bất cứ điều gì trong tình trạng vô thức do tác động kích thích. Các chất kích thích còn được gọi là Doping, như: Cocain, Crack, Amphetamin, Methaphetamin…

– Nhóm các chất ma túy gây ảo giác: Thường được dùng trong y học để điều trị bệnh rối loạn thần kinh. Có tác dụng lên hệ thần kinh trung ương, đặc biệt là tác dụng lên thị giác, khiến người sử dụng rơi vào tình trạng thần kinh hưng phấn, huyền ảo, bị kích thích, cuồng nhiệt và dễ bị kích động thực hiện các hành động. Ma túy dạng này như: Cần sa, Messcalin….

2.3. Phân loại dựa vào đặc tính mức độ tác động của chất gây nghiện và khả năng lạm dụng chất ma túy:

– Nhóm ma túy có hiệu lực cao hay ma túy mạnh: là những chất ma túy có độc tính cao, có hoạt tính sinh học mạnh, gây nhiều nguy hiểm cho người sử dụng, Khi đưa chất ma túy thuộc nhóm này vào cơ thể, người nghiện sẽ có phản ứng dược lý mạnh, gây sốc nguy hiểm cho tính mạng người nghiện. Một số chất thuộc nhóm này như: Heroin, cocain, Morphin…

– Nhóm ma túy có hiệu lực thấp hay ma túy loại nhẹ: Là những chất ma túy có độc tính thấp hơn, mức độ hoạt tính sinh học thấp, thường là những chất ma túy an thần. Khi đưa chất ma túy thuộc nhóm này vào cơ thể, người nghiện có cảm giác êm dịu, đê mê. Điển hình cho nhóm này như: Seduxen, Diazepam, các loại thuốc an thần…

Ngoài ra còn có các cách phân loại theo danh mục kiểm soát quốc tế hoặc phân loại dựa theo đặc điểm cấu trúc hóa học của các chất ma túy…

  1. Một số loại ma tuý phổ biến

3.1. Thuốc phiện (Anh túc)

Cây thuốc phiện (cây Anh túc) là loại cây thân cỏ, thân thẳng đứng, cao từ 1 – 1,5m, mọc ở nơi khí hậu mát, thích hợp với đất sét vôi. Nó có từ 8 – 12 nhánh phụ, mỗi nhánh có 1 bông hoa nhiều màu sắc, từ hoa sinh ra quả. Nhựa từ quả gọi là thuốc phiện sống.

Nhựa thuốc phiện thường dùng để hút. Lúc đầu hút vào thấy có sự khoái lạc, tạo cảm giác hưng phấn, làm giảm đau nhức, mệt mỏi. Nhưng càng hút thì càng ngày càng phải tăng liều mới đạt được cảm giác như lần trước. Dần dần người hút bị suy sụp, mất hết nghị lực, ý chí và cả cảm giác không còn. Hơn thế, ở người sử dụng ma tuý hút thuốc phiện còn xuất hiện các biến chứng như: viêm dạ dày, viêm ruột mãn tính, táo bón dai dẳng, phát ban ngoài da, tiểu tiện ra abumin, thường hay bị sưng phổi, mạch đập chậm và không đều. Nguy hiểm hơn là khi không có thuốc, người sử dụng ma tuý phải nạo xái trong ống thuốc ra để hút, hút xái độc hơn vì nó có khoảng 80 – 90% chất morphin.

3.2. Mooc phin (Morphin)

Là chất được dùng làm chất giảm đau và nguyên liệu bán tổng hợp để sản xuất thuốc trị ho, giảm đau, ỉa chảy… trong y học. Morphin có tác dụng chọn lọc và trực tiếp tới tế bào thần kinh trung ương, nhất là vỏ não làm cho thần kinh trung ương bị ức chế (như trung tâm đau, trung tâm hô hấp, trung tam gây ho) và một số trung tâm bị kích thích gây nôn, co đồng tử, chậm nhịp tim…

Với liều điều trị Morphin làm tăng trí tưởng tượng, mất buồn rầu, mất sợ hãi, tạo trạng thái lạc quan, nhìn màu sắc thấy đẹp, nghe tiếng động thấy dễ chịu, mất cảm giác đói. Liều cao Morphin làm hạ huyết áp, làm giảm dịch tiết, lại ra mồ hôi nhiều.

Người sử dụng Morphin có mắt bị phù, móng tay và môi thâm tím; bị rối loạn tâm lý, nói không thật, lười biếng, ít chú ý đến vệ sinh thân thể, thường hay ngáp vặt, co đồng tử, thiếu máu, chán ăn nên sút cân, mất ngủ, già trước tuổi, nôn, vã mồ hôi, chảy nước mắt, đau thắt ngực, trầm cảm, thầm kinh bị kích thích. Sau khi tiêm vào cơ thể khoảng 24 giờ thì 85 – 90% lượng Mor phin được thải ra từ cơ thể theo nước tiểu.

Phụ nữ có thai dùng Morphin rất nguy hiểm, gây tác hại lâu dài đến sự trưởng thành của trẻ như đẻ non, suy dinh dưỡng, rối loạn hành vi, nôn, mất ngủ, đi lỏng… Morphin rất nguy hiểm với trẻ em dưới 5 tuổi. Nó có thể dẫn đến trẻ bị gù, vẹo, thương tổn đầu sọ, hen phế quản, thận và bệnh mãn tính…

3.3. Heroin: Thường được chế biến thành 02 loại: Loại bột trắng hồng, xốp như bông gọi là ” Heroin 4″ (còn gọi là bạch phiến) dùng để chích vào tĩnh mạch. Loại bột màu nâu hồng gọi là ” Heroin 3″ dùng để hút, hít. Dùng Heroin lần đầu sẽ có cảm giác mơ màng, khoan khoái, quên mọi khổ đau, sầu não, bi thương… Nhưng khi cơn nghiện đến mà không có Heroin người sẽ bị đau co thắt. Nếu dùng quá liều Heroin thì người sẽ bị tê liệt thần kinh, hôn mê và có thể chết sau vài phút. Nghiện Heroin làm cho con người thay đổi về tính cách, trở nên cô độc, thù ghét đồng loại, mất khả năng sinh dục; dễ gây ra các hành vi vi phạm pháp luật.

3.4 Cần sa: Còn gọi là cây Gai dầu, cây Gai mèo, cây Đai ma, Bồ đà… Trong y hoc, Cần sa còn có tác dụng chữa bệnh mất ngủ. Người ta sau khi hút cần sa thường có những thay đổi tâm lý đột ngột như: cười to lên hoặc khóc than vãn, hoặc có nhiều hành vi vô nghĩa khác. Cần sa còn làm cho con người ta có những ảo giác khác thường và cả những cơn ác mộng. Sau những ảo giác, ác mộng đó là sự mệt mỏi, buồn ngủ nhưng giấc ngủ chập chờn và cũng đầy ác mộng. Do vậy nếu sử dụng lâu, người sẽ trở nên gầy gò ốm yếu, ủ dột, có thể loạn thần kinh…

3.5. Ma tuý tổng hợp 

Là chất ma tuý được điều chế bằng phương pháp tổng hợp hoá học toàn phần từ các hoá chất (được gọi là tiền chất). Điển hình là amphetamine. Nhìn chung, các chất ma tuý tổng hợp có tác dụng kích thích mạnh và nhanh hơn các chất ma tuý tự nhiên và bán tổng hợp. Chúng có tác dụng kích thích nhất thời hệ thống thần kinh trung ương gây hưng phấn và ảo giác hoang tưởng. Do vậy chúng còn gọi là “các chất loạn thần”, “ma tuý điên”, ” ma tuý bạo lực”. Hiện nay các chất ma tuý này được coi là những chất ma tuý nguy hiểm nhất.

Những năm gần đây nước ta đã xuất hiện các chất ma tuý tổng hợp rất nguy hiểm, đặc biệt là các chất ma tuý kích thích dạng amphetamine (viết tắt là ATS-amphetamine-type- stimulans) có xu hướng gia tăng rất mạnh. Các chất ma tuý thuộc nhóm ATS như amphetamine, methamphetamine, MDMA (3, 4 methylenedioxymethaphetamine, còn gọi là Ecstasy) đều có thể được hấp thụ qua đường tiêu hoá, sau 24 giờ thì khoảng 70 – 90% được bài tiết qua nước tiểu và được bài tiết gần hết sau 2 – 3 ngày.

Nếu dùng ATS thời gian dài sẽ gây nghiện. Người sử dụng ATS thường thiếu ngủ, chán ăn, đánh trống ngực, chóng mặt và các dấu hiệu cường giao cảm như: tăng huyết áp, tăng thân nhiệt và rối loạn tâm thần, rối loạn nội tiết, rối loạn tâm sinh lý và nhiều chức năng khác của cơ thể. Dùng ATS liều cao có thể sử dụng bằng nhiều hình thức như tiêm chích, hút, hít… Nhưng hiện nay, hình thức sử dụng ATS phổ biến nhất là dạng thuốc viên (như viên nhộng, viên nén) có kích thước, màu sắc, kí hiệu khác nhau.

  1. Chiều hướng phát triển của ma tuý trên địa bàn tỉnh Sơn La

Sau một thời gian dài ngự trị của thuốc phiện, hêrôin, ma tuý tổng hợp được du nhập vào nước ta từ những năm cuối thế kỷ 20, đầu thế kỷ 21, lúc đầu là những viên hồng phiến với giá vài chục nghìn đồng; tiếp đến là các loại có dạng viên (nén hoặc nhộng) gọi chung là “thuốc lắc“. Sau đó xuất hiện các chất dạng nước, bột, tinh thể (đá, ke) nước như hiện nay. Đối tượng sử dụng loại ma túy này không chỉ là những người nghiện, người lang thang vất vưởng mà cả những người trông có vẻ đàng hoàng, thậm chí trông có vẻ sang trọng lịch sự; ngoài học sinh – sinh viên còn có cả giới văn nghệ sĩ, trí thức và cả các vận động viên thể thao…nhiều người trước đây sử dụng các loại ma túy khác, nay sử dụng ma tuý tổng hợp thì không muốn sử dụng các loại ma túy trước đây nữa; ma tuý tổng hợp đang dần thay thế các loại ma túy truyền thống là thuốc phiện và Hêrôin.

Khi sử dụng loại ma túy này người sử dụng không dễ dàng nhận ra vì nó không có triệu chứng vật vã, đau khớp như dùng Hêrôin; không gây hội chứng cai về cơ thể nhưng người nghiện lại bị lệ thuộc về mặt tâm thần; nó ngấm vào cơ thể nhẹ nhàng đến nỗi chính bản thân người dùng cũng không hề biết mình đã nghiện, nhưng nó đưa nhanh đến các rối loạn dẫn đến các tế bào thần kinh bị tác động, ảnh hưởng nghiêm trọng, phá hủy nhân cách, hành vi của con người. Sau đó người sử dụng rơi vào tình trạng kiệt sức, mau quên, tâm thần bất loạn và kết cục là làm băng hoại về thân thể họ và giống nòi.

Thời gian gần đây, trên địa bàn Sơn La đã xuất hiện loại ma tuý tổng hợp dạng đá, là loại ma tuý tổng hợp mới, được sản xuất bằng phương pháp thủ công, chiết xuất từ các nguồn thuốc tân dược thông thường như Paracetamol, Tippi… sau đó tổng hợp lại và qua một số phản ứng hóa học tạo thành ma tuý tổng hợp. Đối tượng sử dụng loại ma túy này chủ yếu thuộc độ tuổi thanh, thiếu niên và thường tụ tập sử dụng đông người, gắn với nghe nhạc tại các khách sạn, nhà nghỉ. Hành vi sử dụng ma túy đá đã và đang diễn ra ở các thành phố lớn và đang có xu hướng lan ra diện rộng, nhất là các địa bàn có số lượng đối tượng nghiện ma túy lớn, bản thân đối tượng sử dụng loại ma túy này có nhận thức coi đó không phải là sử dụng trái phép chất ma túy, không nhận thức hết được tác hại do chất ma túy đó gây ra đối với cơ thể; nghiễm nhiên sử dụng tạo nên một trào lưu, xu thế tiêu cực trong thanh, thiếu niên…

  1. Hậu quả, tác hại của ma túy

5.1. Tác hại đối với cơ thể

Đối với hệ hô hấp: Các chất ma túy kích thích hô hấp gây tăng tần số thở trong thời gian ngắn, sau đó sẽ gây ức chế hô hấp, nhất là khi dùng quá liều. Nhiều trường hợp ngưng thở nếu không cấp cứu kịp thời sẽ dẫn đến tử vong, đôi khi ngưng thở rất đột ngột. Ngoài ra, sau khi dùng ma túy (nhất là cocaine) có thể gây phù phổi cấp, tràn khí màng phổi, tràn khí trung thất, xuất huyết phế nang, viêm tiểu phế quản tắc nghẽn, viêm phổi, lên cơn hen phế quản… Theo một số công trình nghiên cứu của các tác giả Mỹ, đã cho thấy có mối liên quan giữa hút ma túy (nhất là cocaine) và ung thư phổi.

– Đối với hệ tim mạch: Các chất ma túy sẽ kích thích làm tăng nhịp tim, ảnh hưởng trực tiếp lên tim, gây co thắt mạch vành tạo nên cơn đau thắt ngực, nặng hơn có thể gây nhồi máu cơ tim. Chúng cũng là nguyên nhân của các rối loạn nhịp đe dọa tính mạng người dùng ma túy. Ngoài ra còn gây nên tình trạng co mạch làm tăng huyết áp.

– Đối với hệ thần kinh: Ngoài tác dụng kích thích thần kinh giai đoạn đầu gây hưng phấn, sảng khoái, lệ thuộc thuốc…, cũng có thể gây các tai biến như: co giật, xuất huyết dưới nhện, đột quị…

– Đối với hệ sinh dục: Không như người ta thường lầm tưởng, dùng ma túy sẽ làm tăng khả năng tình dục. Ở người nghiện ma túy, khả năng tình dục suy giảm một cách rõ rệt, và hậu quả này vẫn tồn tại sau khi ngưng dùng thuốc một thời gian khá lâu. Ở những nam giới dùng ma túy trong thời gian dài sẽ bị chứng vú to (gynecomastia) và bất lực. Còn ở phụ nữ sẽ bị rối loạn chu kỳ kinh nguyệt, rong kinh, tăng tiết sữa bất thường và vô sinh.

Ngoài ra, người dùng ma túy còn phải chịu những tác hại khác như: hoại tử tế bào gan, ảo thính, ảo thị…

5.2. Ảnh hưởng đến bản thân 

– Ma tuý làm huỷ hoại sức khoẻ, làm mất khả năng lao động, học tập, làm cho thần kinh người nghiện bị tổn hại. Dùng ma tuý quá liều có thể dẫn đến cái chết.

– Gây nghiện mạnh, sức khoẻ giảm sút. Tiêm chích ma tuý dùng chung bơm kim tiêm không tiệt trùng dẫn đến lây nhiễm viêm gan vi rut B, C, đặc biệt là  HIV (dẫn đến cái chết).  Tiêm chích ma tuý là một trong những con đường lây nhiễm HIV phổ biến nhất tại Việt Nam. Người nghiện ma tuý có thể mang vi rút HIV và lây truyền cho vợ/bạn tình và con cái họ.

– Thoái hoá nhân cách, rối loạn hành vi, lối sống buông thả, dễ vi phạm pháp luật.

– Mâu thuẫn và bất hoà với bạn bè, thầy cô giáo và gia đình.

– Mất lòng tin với mọi người, dễ bị người khác lợi dụng, học tập giảm sút hoặc bỏ học, ảnh hưởng đến tương lai tiền đồ, nếu đã có việc làm thì dễ bị mất việc làm.

– Ma tuý còn gây tác hại lâu dài cho con cái, nòi giống: các chất ma tuý ảnh hưởng đến hệ thống hoocmon sinh sản, làm giảm khả năng sinh hoạt tình dục, ảnh hưởng đến quá trình phân bào hình thành các giao tử, tạo cơ hội cho các gien độc có điều kiện hoạt hoá, dẫn tới suy yếu nòi giống.

5.3. Ảnh hưởng đến gia đình 

– Làm tiêu hao tiền bạc của bản thân và gia đình. Nhu cầu cần tiền để mua ma tuý của người nghiện là rất lớn, mỗi ngày ít nhất từ 200.000-300.000,đ thậm chí 1.000.000 – 2.000.000đ/ ngày, vì vậy khi lên cơn nghiện người nghiện ma tuý có thể  tiêu tốn hết tiền của, tài sản, đồ đạc của gia đình vào việc mua ma tuý để thoả mãn cơn nghiện của mình, hoặc để có tiền sử dụng ma tuý, nhiều người đã trộm cắp, hành nghề mại dâm, hoặc thậm chí giết người, cướp của.

– Sức khoẻ các thành viên khác trong gia đình giảm sút (lo lắng, mặc cảm,  ăn không ngon, ngủ không yên…vì trong gia đình có người nghiện)

– Gây tổn thất về tình cảm (thất vọng, buồn khổ, hạnh phúc gia đình tan vỡ, ly thân, ly hôn, con cái không ai chăm sóc…)

– Gia đình tốn thời gian, chi phí chăm sóc và điều trị các bệnh của người nghiện do ma tuý gây ra.

5.4. Ảnh hưởng đến xã hội 

– Gây mất trật tự an toàn xã hội, gia tăng các tệ nạn xã hội: Lừa đảo, trộm cắp, giết người, mại dâm, băng nhóm…

– Ảnh hưởng đến đạo đức, thuần phong mỹ tục lâu đời của dân tộc. Làm giảm sút sức lao động sản xuất trong xã hội. Tăng chi phí ngân sách  xã hội cho các hoạt động ngăn ngừa, khắc phục, giải quyết các hậu quả do ma tuý đem lại. Ma tuý còn là nguồn gốc, là điều kiện nảy sinh, lan truyền đại dịch HIV/AIDS (một hiểm hoạ toàn cầu chưa có thuốc chữa).

– Ảnh hưởng đến giống nòi, huỷ diệt giống nòi: do các chất ma tuý ảnh hưởng đến hệ thống hoocmon sinh sản, làm giảm khả năng sinh hoạt tình dục, ảnh hưởng đến quá trình phân bào hình thành các giao tử, tạo cơ hội cho các gien độc có điều kiện hoạt hoá, dẫn tới suy yếu nòi giống.

  1. Hình thức xử lý đối với tội phạm và tệ nạn ma tuý

6.1. Tội trồng cây thuốc phiện, cây côca, cây cần sa hoặc các loại cây khác có chứa chất ma túy: bị phạt tù từ 06 tháng đến 07 năm; có thể bị phạt tiền từ 5.000.000đ đến 50.000.000đ. Trường hợp chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự, thì bị phạt tiền từ 2.000.000 đồng đến 5.000.000 đồng.

6.2. Tội sản xuất, mua bán hoặc vận chuyển trái phép chất ma túy: bị phạt tù từ 02 năm đến chung thân hoặc tử hình. Người phạm tội còn có thể bị phạt tiền từ 5.000.000 đồng đến 500.000.000 đồng, cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 01 năm đến 05 năm hoặc tịch thu một phần hoặc toàn bộ tài sản.

6.3. Tội tàng trữ hoặc chiếm đoạt trái phép chất ma túy: bị phạt tù từ 01 năm đến chung thân. Người phạm tội còn có thể bị phạt tiền từ 5.000.000 đồng đến 500.000.000 đồng, cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 01 năm đến 05 năm hoặc tịch thu một phần hoặc toàn bộ tài sản. Trường hợp chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự, thì bị phạt tiền từ 1.000.000 đồng đến 2.000.000 đồng.

6.4. Tội tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy: bị phạt tù từ 02 năm đến chung thân. Người phạm tội còn có thể bị phạt tiền từ 50.000.000 đồng đến 500.000.000 đồng, phạt quản chế, cấm cư trú từ 01 năm đến 05 năm, tịch thu một phần hoặc toàn bộ tài sản. Trường hợp chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự, thì bị phạt tiền từ 20.000.000 đồng đến 40.000.000 đồng.

6.5. Tội chứa chấp việc sử dụng trái phép chất ma túy: bị phạt tù từ 02 năm đến 15 năm. Người phạm tội còn có thể bị phạt tiền từ 50.000.000 đồng đến 200.000.000 đồng hoặc tịch thu một phần hoặc toàn bộ tài sản. Trường hợp chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự, thì bị phạt tiền từ 5.000.000 đồng đến 10.000.000 đồng.

6.6. Tội cưỡng bức người khác sử dụng trái phép chất ma túy: bị phạt tù từ 02 năm đến tù chung thân. Người phạm tội còn có thể bị phạt tiền từ 5.000.000 đồng đến 100.000.000 đồng.

6.7. Tội lôi kéo người khác sử dụng trái phép chất ma túy: bị phạt tù từ 01 năm đến tù chung thân. Người phạm tội còn có thể bị phạt tiền từ 5.000.000 đồng đến 100.000.000 đồng.

6.8. Tội vi phạm quy định về quản lý, sử dụng chất ma túy, tiền chất, thuốc gây nghiện, thuốc hướng thần: bị phạt tù từ 01 năm đến 10 năm. Người phạm tội còn có thể bị phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 50.000.000 đồng, cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 01 năm đến 05 năm.

6.9. Hành vi sử dụng trái phép chất ma tuý: bị phạt cảnh cáo hoặc phạt tiền từ 500.000 đồng đến 1.000.000 đồng.


Tải tài liệu về máy

Top