Phần II

 

60 NĂM XÂY DỰNG, CHIẾN ĐẤU VÀ TRƯỞNG THÀNH

CỦA LỰC LƯỢNG CẢNH SÁT ĐIỀU TRA TỘI PHẠM

VỀ KINH TẾ VÀ THAM NHŨNG

 

  1. Những chặng đường lịch sử vẻ vang của lực lượng Cảnh sát điều tra tội phạm về kinh tế và tham nhũng
  2. Tiền thân của lực lượng Cảnh sát điều tra tội phạm về kinh tế và tham nhũng (1945 – 1956)

Ngay sau khi nước Việt Nam Dân chủ cộng hòa ra đời (02/9/1945), chính quyền cách mạng còn non trẻ vừa được thành lập đã gặp muôn vàn khó khăn do giặc đói, giặc dốt và nền kinh tế kiệt quệ sau chiến tranh, lại phải đương đầu với nhiều kẻ thù có thế và lực mạnh (quân đội Tưởng Giới Thạch kéo vào miền Bắc, quân Anh vào miền Nam và núp bóng quân Anh là thực dân Pháp). Vận mệnh của dân tộc như “ngàn cân treo sợi tóc”.

Trước tình hình đó, Chính phủ lâm thời nước Việt Nam Dân chủ cộng hòa phát động nhiều phong trào nhằm phục vụ quốc phòng và cứu đói, chống nạn thất học. Chủ tịch Hồ Chí Minh đã ra lời kêu gọi cứu đói, chống nạn thất học và kêu gọi ủng hộ “Quỹ độc lập” do Chính phủ thành lập nhằm “thu góp số vàng trong nhân dân và nhất là của các nhà giàu có để dùng vào việc cần cấp và quan trọng nhất của chúng ta lúc này về quốc phòng”, với nhiều hình thức tổ chức phong phú nhằm khuyến khích nhân dân có điều kiện tham gia đóng góp cho tài chính đất nước với hình thức tự nguyện như: lập “Quỹ kháng chiến”, “Quỹ bình dân học vụ”, “Quỹ giải phóng quân”, “Ngày Nam Bộ”… Đặc biệt, phong trào “Tuần lễ vàng” tổ chức từ ngày 17/9/1945 đến 24/9/1945 đã huy động được 20 triệu đồng và 370 kg vàng góp phần giải quyết khó khăn về tài chính, ngân quỹ quốc gia.

Lực lượng Công an nhân dân cùng với việc đập tan các cơ quan đàn áp của địch và thiết lập chính quyền cách mạng, ở Bắc Bộ đã lập Sở Liêm phóng, Trung Bộ lập Sở Trinh sát, Nam Bộ lập Quốc gia tự vệ cuộc; ở các tỉnh Bắc Bộ, Trung Bộ lập Ty Liêm phóng, Ty Trinh sát để trấn áp phản cách mạng, giữ gìn an ninh trật tự, bảo vệ Đảng, bảo vệ chính quyền cách mạng, bảo vệ tính mạng và tài sản của nhân dân. Trong đó, vấn đề đảm bảo tài chính, an toàn các công trình công cộng, bảo vệ tài sản, bảo vệ kinh tế của đất nước phục vụ cuộc kháng chiến cứu quốc luôn được Chính phủ đặt lên hàng đầu. Chính phủ đã ban hành nhiều văn bản làm cơ sở pháp lý cho công tác phòng ngừa, đấu tranh chống hành vi phá hoại chính sách về kinh tế như: Sắc lệnh số 57/SL ngày 10/11/1945 quy định “cấm không được sản xuất, tàng trữ, tiêu thụ rượu chế tạo bằng ngũ cốc”, trong đó “việc kiểm nã để thi hành sắc lệnh này giao cho các Ủy ban nhân dân địa phương, các nhân viên Sở Liêm phóng, Sở Cảnh sát, Sở Thuế quan và thuế gián thư”; Sắc lệnh số 26/SL ngày 25/2/1946 quy định về truy tố các việc phá hoại công sản, phá hoại công trình thủy lợi, công trình giao thông, các công sở, kho tàng…; Sắc lệnh số 223/SL ngày 27/11/1946 quy định hình phạt tội đưa hối lộ cho công chức và tội công chức nhận hối lộ, phú lạm, biển thủ công quỹ.

Trên cơ sở các sắc lệnh của Chính phủ, lực lượng Công an toàn quốc phối hợp với các ngành kinh tế, thuế quan lập các kế hoạch triển khai thực hiện, qua đó đã phát hiện, điều tra khám phá thành công nhiều vụ án kinh tế [1]. Nhiều phong trào thi đua yêu nước lần lượt xuất hiện trong giai đoạn này như phong trào: “Bảo mật phòng gian”, “ba xây, ba chống”, “Bảo vệ trị an” cũng đã được phát động và triển khai thực hiện mạnh mẽ, kết hợp với các biện pháp nghiệp vụ, biện pháp hành chính, huy động cán bộ các ngành và đông đảo quần chúng tham gia đấu tranh chống tội phạm và mọi hành vi vi phạm luật pháp nhà nước, trong đó có tội phạm về kinh tế. Trong chiến dịch Điện Biên Phủ, Ban Công an tiền phương được thành lập và huy động lực lượng tới mức tối đa nhằm bảo vệ dân công, bảo vệ giao thông vận chuyển, bảo vệ kho tàng… Qua đó đã góp phần phòng ngừa, đấu tranh chống tội phạm về kinh tế và công tác chuẩn bị cho cuộc kháng chiến chống Pháp nhanh chóng giành thắng lợi.

Như vậy, trong thời kỳ kháng chiến chống thực dân Pháp, tuy chưa thành lập lực lượng Cảnh sát kinh tế chuyên trách, nhưng dưới sự chỉ đạo của  Bộ Công an, lực lượng Công an các cấp đã hoàn thành chức năng, nhiệm vụ được giao đã phát hiện, xử lý nhiều vụ phạm tội về kinh tế, nhất là buôn lậu, tham ô, làm tiền giả… Qua công tác đấu tranh, bước đầu đã rút ra được những bài học kinh nghiệm quý báu trong phòng ngừa, đấu tranh chống tội phạm kinh tế cho các giai đoạn sau này.

  1. Ngày truyền thống của lực lượng Cảnh sát điều tra tội phạm về kinh tế và tham nhũng

Sau khi Hiệp định Giơnevơ (ngày 20/7/1954) “Về đình chỉ chiến sự ở Việt Nam” được ký kết, dưới sự lãnh đạo của Đảng, lực lượng Công an nhân dân ở miền Bắc cùng với toàn dân bước vào thời kỳ khắc phục hậu quả chiến tranh, khôi phục kinh tế, cải tạo xã hội chủ nghĩa; miền Nam tiếp tục cuộc cách mạng dân tộc, dân chủ để giải phóng khỏi ách thống trị của đế quốc Mỹ, thực hiện thống nhất đất nước.

Với việc tập trung khôi phục và xây dựng kinh tế trên các lĩnh vực nông, lâm, ngư nghiệp, tăng nhanh khối lượng lương thực, thực phẩm, xây dựng các công trình thủy nông, công nghiệp, giao thông vận tải, sản xuất hàng tiêu dùng. Bên cạnh đó, nước ta tiếp nhận sự viện trợ rất lớn của các nước xã hội chủ nghĩa, nhất là của Liên Xô và Trung Quốc. Kinh tế – xã hội nước ta trong giai đoạn này đã có bước phát triển mạnh, khối lượng tài sản, vật tư hàng hóa ngày càng lớn, trong khi trình độ quản lý kinh tế còn rất hạn chế do hầu hết cán bộ quản lý là từ quân đội hoặc công tác chính trị đoàn thể chuyển sang chưa được đào tạo, không có kinh nghiệm. Do đó, nạn tham ô, lãng phí, nạn đầu cơ do sự chênh lệch lớn của cơ chế 2 giá (giá phân phối theo kế hoạch, theo tem phiếu và giá tự do)… xuất hiện ngày càng nhiều gây cản trở việc khôi khục, cải tạo và xây dựng kinh tế của đất nước, ảnh hưởng đến trật tự xã hội.

Trước tình hình trên, Đảng và Nhà nước đã tập trung chỉ đạo xây dựng lực lượng Công an nhân dân nhằm đáp ứng yêu cầu công tác trong tình hình mới. Ngày 10/8/1956, Thủ tướng Chính phủ ban hành Thông tư số 1001/TTg xác định tổ chức ngành Cảnh sát nhân dân, trong đó ghi rõ: “Cảnh sát kinh tế phụ trách công tác bảo vệ công khai các nhà máy, hầm mỏ”. Đây là mốc son quan trọng đánh dấu sự ra đời của lực lượng Cảnh sát kinh tế và ngày 10/8 được xác định là ngày Ngày truyền thống của lực lượng Cảnh sát điều tra tội phạm về kinh tế và tham nhũng (Ngày 31/7/2006, Bộ Công an ban hành Quyết định số 899/2006/QĐ-C11(C28) xác định “Ngày 10/8/1956 là ngày truyền thống của lực lượng CSĐT tội phạm về trật tự quản lý kinh tế và chức vụ” (nay là lực lượng Cảnh sát điều tra tội phạm về kinh tế và tham nhũng)”).

  1. Lực lượng Cảnh sát điều tra tội phạm về kinh tế và tham nhũng trong sự nghiệp xây dựng miền Bắc xã hội chủ nghĩa, đấu tranh giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước (1954 – 1975).

Trước yêu cầu thực tiễn của công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm, Bộ Công an đã quyết định thành lập lực lượng chuyên trách trong đấu tranh chống tội phạm kinh tế (năm 1958, thành lập Cục bảo vệ kinh tế và đồng chí Ngô Minh Loan được bổ nhiệm giữ chức vụ Cục trưởng; ngày 10/5/1958 Bộ Công an có Quyết định số 521/V8-1 thành lập Phòng chống tham ô trong Vụ trị an dân cảnh); ngày 29/9/1961, Chính phủ ban hành Nghị định số 1321/CP quy định nhiệm vụ, quyền hạn và tổ chức bộ máy Bộ Công an, theo đó, tổ chức bộ máy Bộ Công an gồm: Văn phòng, Vụ Tổ chức cán bộ, Vụ Tài vụ – kế hoạch và 12 Cục nghiệp vụ, trong đó có Cục Bảo vệ kinh tế 1 và Cục Bảo vệ kinh tế 2. Với lực lượng chuyên sâu, công tác bảo vệ tài sản nhà nước, quản lý thị trường, chống tham ô, đầu cơ trong giai đoạn này đạt hiệu quả cao, nhiều vụ án kinh tế lớn được phát hiện, điều tra, truy tố, xét xử [2]

Ngày 5/8/1964, đế quốc Mỹ ném bom bắn phá miền Bắc, lực lượng bảo vệ kinh tế Công an các đơn vị, địa phương đã xác định là lực lượng xung kích, tuyên truyền vận động toàn dân thực hiện khẩu hiệu “triệt để phân tán hàng hoá, tài sản nhà nước, chống địch phá hoại”. Nhiều phong trào bảo vệ tài sản nhà nước đã được phát động, dọc các tuyến đường vận chuyển vào các tỉnh Khu 4 cũ, nhân dân các tỉnh Thanh Hoá, Nghệ An, Hà Tĩnh, Quảng Bình đã phát huy tinh thần làm chủ trong công tác bảo vệ tài sản, tích cực đấu tranh chống tham ô, trộm cắp, chống đầu cơ buôn lậu, chống móc ngoặc, chống hành vi vô trách nhiệm làm sai nguyên tắc, chính sách, chế độ, thể lệ kinh tế tài chính gây thiệt hại tài sản xã hội chủ nghĩa.

Sau thất bại nặng nề của “Chiến tranh đặc biệt”, để cứu vãn tình thế, Mỹ chuyển hướng chiến lược sang “Chiến tranh cục bộ” tiếp tục đưa quân ồ ạt vào miền Nam và tiến hành leo thang chiến tranh phá hoại miền Bắc. Lợi dụng tình hình phức tạp, nhiều phần tử xấu trong cơ quan, xí nghiệp liên kết với bọn gian thương đầu cơ, làm ăn phi pháp gây ra những vụ án tham ô, đưa hàng giả vào các cửa hàng nhà nước rồi rút hàng thật, đầu cơ tích trữ đem bán ra ngoài thị trường tự do gây thiệt hại nghiêm trọng tài sản của Nhà nước và của tập thể, ảnh hưởng không nhỏ đến việc củng cố quốc phòng, an ninh của hậu phương miền Bắc và chi viện chiến trường miền Nam.

Với tinh thần trách nhiệm trước Đảng, trước dân, lực lượng Công an nhân dân đã tăng cường phối hợp với các ngành kinh tế tổ chức cuộc vận động “thực hiện kế hoạch Nhà nước và bảo vệ tài sản của Nhà nước”, đồng thời hướng dẫn, kiểm tra, đôn đốc các ngành khác cùng tham gia thực hiện. Lực lượng bảo vệ kinh tế Công an các tỉnh, thành phố đã phối hợp với các ngành lựa chọn những người tốt giữ những chức vụ quan trọng trong quản lý kinh tế, quản lý tài sản nhà nước; đẩy mạnh công tác điều tra, phát hiện, bắt giữ, xử lý lý kịp thời, đúng người, đúng tội, đúng pháp luật, từ đó nâng cao vai trò quản lý Nhà nước bằng pháp luật, góp phần ổn định an ninh trật tự xã hội. Trong giai đoạn này, nhiều vụ án lớn, nghiêm trọng về tội phạm kinh tế đã được phát hiện điều tra, xử lý [3] góp phần răn đe, ngăn chặn tội phạm kinh tế.

Sau khi Hiệp định Pari được ký kết, Hội đồng Chính phủ ra Nghị quyết số 32/CP, ngày 22/3/1973 về việc sửa đổi bộ máy tổ chức của Bộ Công an, trong đó, lực lượng bảo vệ kinh tế ở cấp Bộ gồm Cục Bảo vệ kinh tế 1, Cục Bảo vệ kinh tế 2, Cục Bảo vệ kinh tế 3, ở các Sở, Ty Công an là các Phòng bảo vệ kinh tế. Qua đó, hiệu quả công tác đấu tranh chống tội phạm kinh tế ngày càng nâng cao, tiếp tục khám phá nhiều vụ án lớn như vụ Cao Xuân Mạo – cán bộ Công ty vật tư thành phố Vinh cùng đồng bọn tham ô 83 tấn xi măng, 8 tấn sắt thép, 28 tấn than, 7,3 tấn xăng dầu của Nhà nước.

  1. Lực lượng Cảnh sát điều tra tội phạm về kinh tế và tham nhũng trong thời kỳ kinh tế kế hoạch hóa tập trung, bao cấp (1976 – 1986)

Thắng lợi của cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước đã mở ra một giai đoạn mới của cách mạng Việt Nam, giai đoạn cả nước cùng thực hiện một chiến lược chung: Xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa. Dưới sự lãnh đạo của Đảng, lực lượng Công an nhân dân đã tích cực tham gia xây dựng và củng cố chính quyền cách mạng ở vùng mới giải phóng, chỉ đạo lực lượng Cảnh sát điều tra tội phạm về kinh tế và tham nhũng tham gia cải tạo công thương nghiệp tư bản tư doanh ở các tỉnh phía Nam mà trọng điểm là Thành phố Hồ Chí Minh, nơi tập trung nhiều tư sản mại bản. Các lực lượng bảo vệ kinh tế đã cử hàng trăm cán bộ chiến sỹ tham gia cải tạo công thương nghiệp ở miền Nam và Thành phố Hồ Chí Minh, tham gia thanh lý các kho hàng thế chấp, tín chấp của ngân hàng cũ với khẩu hiệu “Tất cả cho sản xuất, tất cả để xây dựng chủ nghĩa xã hội, tất cả vì Tổ quốc giàu mạnh, vì hạnh phúc của nhân dân”.

Để đáp ứng yêu cầu công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm trong tình hình mới, Đảng và Nhà nước chú trọng quan tâm xây dựng lực lượng Công an từng bước tiến lên chính quy hiện đại. Ngày 02/12/1980, Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 31/NQ-TW về “Nhiệm vụ bảo vệ an ninh chính trị và giữ gìn trật tự an toàn xã hội trong tình hình mới”. Nghị quyết đã chỉ rõ nhiệm vụ trọng tâm, cấp bách của lực lượng Công an nhân dân nói chung và lực lượng Cảnh sát kinh tế là “…bảo vệ tài sản XHCN, bảo vệ tính mạng và tài sản của nhân dân, tích cực góp phần vào sự nghiệp xây dựng thành công CNXH và bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam XHCN…”.

Thực hiện Nghị quyết số 31/NQ-TW của Bộ Chính trị, ngày 12/6/1981 Hội đồng Chính phủ ban hành Nghị định số 250/CP “Quy định nhiệm vụ, quyền hạn và tổ chức của Bộ Nội vụ”. Tổ chức Bộ Nội vụ gồm có: Tổng cục An ninh nhân dân, Tổng cục Cảnh sát nhân dân, Tổng cục Xây dựng lực lượng CAND, Tổng cục Hậu cần, Văn phòng tổng hợp và các Vụ, Cục trực thuộc”.

Thực hiện Nghị định số 250/CP, ngày 20/12/1981 Bộ trưởng Bộ Nội vụ ra quyết định số 82/QĐ-BNV “Quy định tạm thời chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của Cục Cảnh sát kinh tế”.

Cục Cảnh sát kinh tế (phiên hiệu là C15) trực thuộc Tổng cục Cảnh sát nhân dân, có trách nhiệm giúp Tổng cục trưởng Tổng cục Cảnh sát nhân dân chỉ đạo, chỉ huy lực lượng Cảnh sát kinh tế trong cả nước tiến hành đấu tranh, phòng ngừa, ngăn chặn, khám phá hoạt động của bọn xâm phạm tài sản xã hội chủ nghĩa (chủ yếu trong cán bộ, công nhân viên chức Nhà nước và xã viên Hợp tác xã) và bọn đầu cơ, buôn lậu, phá rối thị trường, theo đúng đường lối, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước.

Cục Cảnh sát kinh tế có nhiệm vụ và quyền hạn: Nghiên cứu tình hình xâm phạm tài sản xã hội chủ nghĩa, tình hình đầu cơ, buôn lậu, đề xuất chế độ, thể lệ, chủ trương, kế hoạch, biện pháp đấu tranh, phòng ngừa, ngăn chặn, khám phá hoạt động của bọn xâm phạm tài sản xã hội chủ nghĩa, đầu cơ buôn lậu và tổ chức chỉ đạo thực hiện các quyết định của Bộ trưởng và Tổng cục trưởng. Tổ chức chỉ đạo thực hiện biện pháp nghiệp vụ đấu tranh phòng ngừa, ngăn chặn, khám phá các vụ xâm phạm tài sản xã hội chủ nghĩa, đầu cơ buôn lậu, truy xét các vụ hư hại, các vụ nghi phá hoại kinh tế và trực tiếp điều tra các vụ án nghiêm trọng theo quy định của Tổng cục trưởng…Về tổ chức, bộ máy, Cục Cảnh sát kinh tế có 9 phòng: Phòng Tham mưu; Phòng Công nghiệp và xây dựng cơ bản; Phòng Nông, lâm, ngư nghiệp và thuỷ lợi; Phòng Nội thương và lương thực; Phòng Vật tư và ngoại thương; Phòng Kinh tế tổng hợp, tài chính ngân hàng; Phòng Giao thông bưu điện; Phòng Văn hoá, giáo dục, y tế; Phòng chống đầu cơ, buôn lậu và tiêu thụ hàng cấm. Đồng chí Phạm Bá Khang được bổ nhiệm giữ chức vụ Cục trưởng Cục Cảnh sát kinh tế.

Như vậy, từ đây lực lượng Cảnh sát kinh tế chính thức có tổ chức, bộ máy thống nhất từ Bộ đến Công an các địa phương.

Với sự quan tâm chỉ đạo của Bộ Công an, Tổng cục Cảnh sát nhân dân và Công an các địa phương, lực lượng Cảnh sát kinh tế toàn quốc đã tham mưu cho lãnh đạo các cấp đề ra nhiều chủ trương, chính sách phục vụ công tác phòng ngừa, ngăn chặn vi phạm, tội phạm [4]; đồng thời, phát hiện điều tra khám phá nhiều vụ án kinh tế lớn, tập trung vào tội buôn lậu, kinh doanh trái phép, đầu cơ…góp phần đảm bảo an ninh trật tự.

Tại kỳ họp thứ IX, Quốc hội khóa VII đã thông qua Bộ Luật Hình sự có hiệu lực từ ngày 1/1/1986 và ngày 28/6/1988, tại kỳ họp thứ III Quốc hội khóa VIII đã thông qua Nghị quyết về việc thi hành Bộ luật tố tụng hình sự có hiệu lực từ ngày 1/1/1989. Hai bộ luật trên ra đời tạo hành lang pháp lý quan trọng trong công tác phòng, chống tội phạm nói chung, tội phạm kinh tế nói riêng; nâng cao trình độ nhận thức, hiểu biết cho cán bộ, chiến sỹ Cảnh sát kinh tế vận dụng đúng pháp luật trong cuộc đấu tranh chống tội phạm kinh tế, tránh được tình trạng tùy tiện oan, sai; có sự phân định rõ chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của Cơ quan Cảnh sát điều tra với một số Cơ quan được giao nhiệm vụ điều tra ban đầu và các đơn vị nghiệp vụ khác trong phòng ngừa, đấu tranh chống tội phạm.

  1. Lực lượng Cảnh sát điều tra tội phạm về kinh tế và tham nhũng trong giai đoạn đổi mới, công nghiệp hóa – hiện đại hóa đất nước theo định hướng xã hội chủ nghĩa (1986 – 2005)

Ngày 15/12/1986, Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VI của Đảng khai mạc tại Hà Nội. Với quan điểm nhìn thẳng vào sự thật, đánh giá đúng sự thật, nói rõ sự thật, Đại hội đã kiểm điểm tình hình, phân tích những sai lầm khuyết điểm, vạch rõ nguyên nhân, nêu ra biện pháp khắc phục. Tinh thần cốt lõi của Đại hội VI là đổi mới toàn diện, khắc phục tư duy cũ và cách làm cũ, trong đó, trọng tâm là đổi mới kinh tế theo hướng phát triển kinh tế thị trường theo định hướng xã hội chủ nghĩa, có sự quản lý của Nhà nước, xoá cơ chế tập trung, quan liêu, bao cấp, chuyển sang hạch toán kinh doanh XHCN, sử dụng đầy đủ quan hệ hàng hoá, tiền tệ, quan hệ kinh tế thị trường trong nền kinh tế được kế hoạch hoá ở tầm vĩ mô…

Tuy nhiên, quá trình thực hiện đổi mới, chuyển hướng nền kinh tế từ tập trung, quan liêu, bao cấp sang hạch toán kinh doanh, xoá bỏ tem phiếu thực hiện giá – lương– tiền đã bộc lộ nhiều sơ hở, bất cập. Cùng với đó là việc Liên Xô và các nước xã hội chủ nghĩa ở Đông Âu sụp đổ, viện trợ từ bên ngoài không còn, đã tác động xấu tới đời sống vật chất, tinh thần của nhân dân. Tệ nạn xã hội gia tăng, hoạt động của tội phạm kinh tế rất phức tạp, tình hình tham nhũng, buôn lậu có nơi, có lúc rất nghiêm trọng ảnh hưởng xấu đến hoạt động sản xuất, kinh doanh và phát triển kinh tế của đất nước.

Trước tình hình trên, nhằm đẩy mạnh cuộc đấu tranh chống tham nhũng, buôn lậu, ngày 20/11/1992, Bộ Chính trị đã ra Chỉ thị số 15/CT-TW về tiếp tục ngăn chặn và bài trừ tham nhũng, buôn lậu. Chỉ thị của Đảng nêu rõ: “Các cấp uỷ Đảng phải đặt vấn đề lãnh đạo chống tham nhũng, buôn lậu thành nội dung công tác thường xuyên”. Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định 114/TTg, ngày 21/11/1992 về những biện pháp cấp bách nhằm ngăn chặn và bài trừ tệ tham nhũng, buôn lậu với những biện pháp chủ yếu là soát xét, sửa đổi, bổ sung và ban hành mới để hoàn chỉnh hệ thống cơ chế chính sách; xác định rõ trách nhiệm của người đúng đầu các cơ quan hành chính Nhà nước và chính quyền các cấp; kiện toàn và tăng cường các cơ quan bảo vệ pháp luật, tăng cường công tác điều tra, truy tố, xét xử.

Thực hiện chủ trương của Đảng, Nhà nước, lực lượng Cảnh sát kinh tế đã chủ động tham mưu cho lãnh đạo Bộ ban hành nhiều chỉ thị, kế hoạch liên quan đến công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm kinh tế [5]; đồng thời phát hiện, điều tra khám phá nhiều vụ án kinh tế lớn [6]

Để đáp ứng yêu cầu thực tiễn công tác phòng ngừa, đấu tranh chống tội phạm kinh tế, Bộ Nội vụ (nay là Bộ Công an) tiếp tục kiện toàn chức năng, nhiệm vụ của lực lượng Cảnh sát kinh tế từ Trung ương đến địa phương.

Ngày 23/11/1992, Tổng cục trưởng Tổng cục XDLL CAND ra Quyết định số 1971/X13 quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của Phòng Cảnh sát kinh tế Công an các tỉnh, thành phố. Phòng Cảnh sát kinh tế có trách nhiệm giúp Giám đốc Công an tỉnh tổ chức thực hiện và chỉ đạo chỉ huy lực lượng Cảnh sát kinh tế ở địa phương tiến hành các biện pháp đấu tranh, phòng ngừa tội phạm xâm phạm sở hữu xã hội chủ nghĩa, tội phạm kinh tế theo đúng đường lối, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước, quy định của Bộ trưởng, góp phần bảo vệ an ninh trật tự xã hội trong địa bàn.

Ngày 9/2/1993, Bộ Nội vụ ra Quyết định số 16/QĐ-BNV quy định chức năng, nhiệm vụ của Cục Cảnh sát kinh tế thay thế Quyết định tạm thời số 82/QĐ-BNV ngày 20/12/1981. Quyết định nêu rõ: Cục Cảnh sát kinh tế thuộc Tổng cục Cảnh sát nhân dân có trách nhiệm giúp Tổng cục trưởng chỉ huy, chỉ đạo lực lượng cảnh sát kinh tế cả nước tiến hành các biện pháp đấu tranh, phòng ngừa và ngăn chặn tội phạm xâm phạm sở hữu xã hội chủ nghĩa, tội phạm kinh tế theo đúng đường lối, chính sách của Đảng và pháp luật của Nhà nước. Nghiên cứu nắm vững chủ trương, chính sách kinh tế của Đảng và pháp luật của Nhà nước, tình hình hoạt động của các loại tội phạm kinh tế, đề xuất kế hoạch, biện pháp đấu tranh, ngăn chặn các loại tội phạm kinh tế để Bộ trưởng quyết định và thực hiện các quyết định đó. Tiến hành điều tra các vụ án kinh tế theo quy định của Luật tố tụng hình sự và Pháp lệnh tổ chức điều tra hình sự…Về tổ chức bộ máy của Cục Cảnh sát kinh tế gồm 8 phòng: Phòng Tham mưu; Phòng Đấu tranh án kinh tế công nghiệp; Phòng Đấu tranh án kinh tế nông nghiệp; Phòng Đấu tranh án kinh tế thương mại; Phòng Đấu tranh chống buôn lậu; Phòng Đấu tranh án kinh tế giao thông, bưu điện; Phòng Đấu tranh án kinh tế ngoài quốc doanh và Phòng Đấu tranh chống buôn bán, vận chuyển các chất ma tuý [7].

Với lực lượng chuyên trách từ Trung ương đến cơ sở, cùng sự quan tâm chỉ đạo của lãnh đạo Bộ Công an, trực tiếp của lãnh đạo Tổng cục Cảnh sát nhân dân, lực lượng Cảnh sát kinh tế đã phát hiện điều tra khám phá thành công nhiều vụ án kinh tế lớn được lãnh đạo các cấp và dư luận quan tâm, có tác động đến toàn quốc [8]

Trên cơ sở kết quả đã đạt được, từ ngày 17/10 đến 18/10 năm 1996, Cục Cảnh sát kinh tế tổ chức Hội nghị điển hình tiên tiến lần thứ nhất nhân dịp kỷ niệm 15 năm ngày thành lập lực lượng Cảnh sát kinh tế. Hội nghị đã vinh dự được đón đồng chí Lê Khả Phiêu, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng đến dự và phát biểu, Chủ tịch Quốc hội Nông Đức Mạnh gửi thư chúc mừng. Sau Hội nghị, Cục Cảnh sát kinh tế đã phát động phong trào thi đua học tập, quán triệt và vận dụng vào thực tiễn phòng ngừa, đấu tranh chống tội phạm kinh tế.

Năm 1999, nhiều chủ trương, chính sách lớn về phát triển kinh tế – xã hội của Đảng được Quốc hội, Chính phủ cụ thể hóa, trong đó, có Luật thuế giá trị gia tăng (GTGT) được ban hành trên cơ sở thay thế Luật thuế doanh thu, đã góp phần quan trọng trong tạo nguồn thu cho ngân sách Nhà nước, đồng thời tạo cơ sở định hình một hệ thống thuế khóa Việt Nam theo hướng hiện đại, hội nhập quốc tế. Tuy nhiên, trong quá trình triển khai thực hiện bộc lộ một số sơ hở, bất cập. Lực lượng Cảnh sát kinh tế đã phát hiện, điều tra, xử lý nhiều vụ lợi dụng sơ hở trong chủ trương, chính sách hỗ trợ, khuyến khích, xuất khẩu nông – thủy – hải sản, các đối tượng, doanh nghiệp đã tạo lập hồ sơ mua bán, xuất khẩu nông, thủy sản khống để lừa đảo chiếm đoạt tiền hoàn thuế GTGT của nhà nước lên đến hàng nghìn tỷ đồng [9], qua đó, đã tham mưu cho Tổng cục Cảnh sát, Bộ Công an báo cáo, kiến nghị Chính phủ, Quốc hội sửa đổi Luật thuế GTGT và các thông tư theo hướng chặt chẽ không để tội phạm lợi dụng hoạt động.

Nhằm thực hiện có hiệu quả Nghị quyết số 09 của Chính phủ về tăng cường công tác phòng, chống tội phạm trong tình hình mới và Chương trình quốc gia phòng chống tội phạm tại địa bàn cơ quan, doanh nghiệp, C15 đã chủ động phối hợp với Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam tổ chức diễn đàn “Doanh nghiệp và lực lượng Công an nhân dân vì sự nghiệp phát triển kinh tế và bảo vệ Tổ quốc”. Qua đó đã tạo mối quan hệ phối hợp giữa lực lượng Công an và các doanh nghiệp trong công tác bảo vệ trật tự an toàn xã hội, góp phần thúc đẩy kinh tế phát triển.

Năm 2004, đánh dấu bước chuyển đổi quan trọng của lực lượng Cảnh sát kinh tế khi triển khai thực hiện Pháp lệnh tổ chức điều tra hình sự năm 2004. Cục Cảnh sát kinh tế đổi tên thành Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về trật tự quản lý kinh tế và chức vụ (phiên hiệu là C15) với chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và tổ chức theo Quyết định số 189/2005/QĐ-BCA(X13) ngày 2/3/2005 của Bộ Công an là: Hướng dẫn lực lượng Cảnh sát điều tra tội phạm về trật tự quản lý kinh tế và chức vụ trong cả nước tiến hành các biện pháp phòng ngừa, phát hiện, điều tra, xử lý các loại tội phạm về trật tự quản lý kinh tế và chức vụ; trực tiếp điều tra các vụ án về trật tự quản lý kinh tế và chức vụ theo quy định của pháp luật và của Bộ trưởng, góp phần bảo vệ an ninh trật tự. Bộ máy tổ chức gồm 11 phòng (Phòng Tham mưu, 2 Phòng điều tra tố tụng và 8 phòng trinh sát). Ngày 1/4/2005, Tổng cục XDLL CAND ban hành Quyết định số 1164/2005/QĐ-X11(X13) quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và tổ chức bộ máy của Phòng Cảnh sát điều tra tội phạm về trật tự quản lý kinh tế và chức vụ; Quyết định số 1172/2005-X11(X13) quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và tổ chức bộ máy của Đội Cảnh sát điều tra tội phạm về trật tự quản lý kinh tế và chức vụ Công an huyện.

Từ khi thực hiện Pháp lệnh tổ chức điều tra hình sự 2004, lực lượng Cảnh sát điều tra tội phạm về trật tự quản lý kinh tế và chức vụ đã phát hiện, điều tra khám phá nhiều vụ án kinh tế lớn, được lãnh đạo Đảng, Nhà nước, các bộ, ngành và quần chúng nhân dân đánh giá cao như vụ Tham ô tại Công ty xăng dầu Hàng không; vụ tham ô, cố ý làm trái… gây thiệt hại 12 tỷ đồng xảy ra tại Bưu điện Nghệ An và Hà Tây thuộc Tổng Công ty bưu chính viễn thông; vụ Nguyễn Lâm Thái lừa đảo, cố ý làm trái xảy ra tại 14 bưu điện trong cả nước gây thiệt hại 36 tỷ đồng; vụ cố ý làm trái, buôn bán hàng giả xảy ra tại Công ty điện lực thành phố Hồ Chí Minh gây thiệt hại 185 tỷ đồng, trong đó, khởi tố Lê Minh Hoàng, Giám đốc điện lực TP.Hồ Chí Minh, đại biểu Quốc hội khóa XI…Với những thành tích đạt được trong công tác phòng ngừa, đấu tranh chống tội phạm kinh tế, nhiều tập thể cá nhân lực lượng Cảnh sát điều tra tội phạm về trật tự quản lý kinh tế và chức vụ được Đảng, Nhà nước, các bộ, ngành, chính quyền các cấp tặng thưởng nhiều danh hiệu cao quý [10]

  1. Lực lượng Cảnh sát điều tra tội phạm về kinh tế và tham nhũng trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa và tích cực, chủ động hội nhập kinh tế quốc tế (từ năm 2006 đến nay)

Tháng 4/2006, Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ X của Đảng được tổ chức thành công – đây là sự kiện quan trọng của đất nước. Đại hội với chủ đề “Nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của Đảng, phát huy sức mạnh toàn dân tộc, đẩy mạnh toàn diện công cuộc đổi mới, sớm đưa đất nước ta ra khỏi tình trạng kém phát triển”.

Bám sát nhiệm vụ chính trị của đất nước, lực lượng Cảnh sát kinh tế đã triển khai quyết liệt công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm kinh tế, đổi mới mạnh mẽ từ nội dung đến biện pháp công tác đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ đấu tranh phòng, chống tội phạm trong tình hình mới, nhất là thời kỳ kinh tế mở.

Trước tình hình tội phạm tham nhũng, vi phạm pháp luật về môi trường diễn ra phức tạp ở nhiều lĩnh vực, gây bức xúc trong xã hội và công luận, ảnh hưởng tiêu cực đến nhiều mặt đời sống xã hội, lực lượng Công an tiếp tục được kiện toàn. Căn cứ Điều 75 Luật phòng, chống tham nhũng được Quốc hội khóa XI thông qua, ngày 13/11/2006, Bộ Công an ban hành Quyết định số 1816/2006/QĐ-BCA(X13), thành lập Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về tham nhũng và Quyết định số 1899/2006/QĐ-BCA(X13) ngày 29/11/2006, thành lập Cục Cảnh sát môi trường ở cấp Bộ, Phòng Cảnh sát môi trường ở Công an cấp tỉnh, Tổ Cảnh sát môi trường thuộc Đội Cảnh sát kinh tế ở cấp huyện.  Nhiều cán bộ ưu tú, xuất sắc của lực lượng Cảnh sát kinh tế được điều động làm cán bộ lãnh đạo cốt cán cho các đơn vị mới được thành lập.

Năm 2007, Việt Nam chính thức trở thành thành viên của Tổ chức Thương mại thế giới (WTO) – đánh dấu sự hội nhập toàn diện của nền kinh tế Việt Nam. Bên cạnh những thời cơ và thuận lợi cho công cuộc phát triển kinh tế đất nước là những yếu tố tác động tiêu cực của mặt trái cơ chế thị trường và toàn cầu hóa, trong đó là sự xuất hiện và ngày càng gia tăng tội phạm kinh tế có yếu tố nước ngoài, tội phạm sử dụng công nghệ cao…dẫn đến, sự đa dạng, phức tạp về thành phần, đối tượng, hành vi vi phạm và tội phạm về kinh tế[11]. Ngày 31/8/2007, Cục Cảnh sát kinh tế đã tham mưu cho Tổng cục Cảnh sát ban hành Kế hoạch số 3974/C11(C15), thực hiện 10 cam kết của lực lượng Cảnh sát nhân dân bảo vệ doanh nghiệp trong quá trình hội nhập kinh tế quốc tế tạo niềm tin và sự ủng hộ của doanh nghiệp đối với lực lượng Cảnh sát kinh tế trong công tác phòng ngừa, đấu tranh chống tội phạm kinh tế.

Năm 2008, kinh tế thế giới bước vào giai đoạn khủng hoảng sâu rộng đã tác động mạnh đến mọi lĩnh vực đời sống trong nước. Tình hình vi phạm, tội phạm kinh tế, tham nhũng diễn biến phức tạp, công tác tổ chức phòng ngừa, phát hiện đấu tranh của lực lượng Cảnh sát kinh tế gặp không ít khó khăn, vướng mắc về cơ chế, chính sách, pháp luật. Nhằm hoàn thiện mô hình tổ chức, bộ máy của Bộ Công an theo Nghị định số 77/2009/NĐ-CP ngày 15/9/2009 của Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Công an ban hành Quyết định số 445/QĐ-BCA, ngày 4/2/2010 quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và tổ chức của Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về trật tự quản lý kinh tế và chức vụ (gọi tắt là Cục Cảnh sát kinh tế); Tổng cục XDLL CAND ban hành Quyết định số 10953/QĐ-X11 quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và tổ chức bộ máy của Phòng Cảnh sát điều tra tội phạm về trật tự quản lý kinh tế và chức vụ. Như vậy, từ năm 2010, lực lượng Cảnh sát điều tra tội phạm về trật tự quản lý kinh tế và chức vụ trở lại tên gọi tắt truyền thống là lực lượng Cảnh sát kinh tế, phiên hiệu là C46, PC46 thay cho C15, PC15 trước đây.

Năm 2011, cuộc khủng hoảng kinh tế thế giới ngày càng lan rộng, đặc biệt là khủng hoảng nợ công ở Châu Âu, thảm họa thiên tai động đất, sóng thần ở Nhật Bản, khủng hoảng chính trị ở Trung Đông, Bắc Phi…làm cho kinh tế trong nước gặp nhiều khó khăn, lạm phát tăng cao (ở mức 2 con số), tình trạng “đôla hóa”, “vàng hóa” nền kinh tế do buông lỏng công tác quản lý ngoại tệ… đe dọa ổn định kinh tế vĩ mô. Trước tình hình đó, Chính phủ ban hành Nghị quyết số 11/NQ-CP, ngày 24/2/2011 chỉ đạo các bộ, ngành, địa phương tập trung 6 nhóm giải pháp trọng tâm, cấp bách nhằm kiềm chế lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô, đảm bảo an sinh xã hội. Với chức năng nhiệm vụ được giao, C46 đã chủ động đề xuất Tổng cục Cảnh sát tham mưu cho lãnh đạo Bộ Công an ban hành Điện mật số 89/BCA, ngày 26/2/2011 chỉ đạo Công an các đơn vị, địa phương triển khai đồng bộ các biện pháp công tác công an nhằm kiểm soát thị trường tài chính – tiền tệ như: ngăn chặn giao dịch trái phép vàng, đô la (C46 phát hiện bắt giữ 2 vụ mua bán ngoại tệ trái phép, thu giữ 890.500 USD và gần 20 tỷ đồng); ngăn chặn tội phạm lừa đảo chiếm đoạt tiền ngân hàng, giảm nợ xấu, hạ nhiệt thị trường bất động sản, chứng khoán… góp phần giữ ổn định, lành mạnh thị trường tiền tệ, thực hiện thắng lợi Nghị quyết số 11/CP của Chính phủ. Nhiều vụ án đặc biệt lớn được phát hiện, điều tra làm rõ được lãnh đạo các cấp và dư luận đánh giá cao [12] đã góp phần nâng cao hình ảnh và vị thế của lực lượng Cảnh sát kinh tế.

Trước diễn biến phức tạp của tình hình tội phạm, sự đan xen giữa tội phạm kinh tế và tội phạm tham nhũng cùng với yêu cầu gắn kết, phát huy hiệu quả giữa công tác trinh sát với công tác điều tra tố tụng nhằm đáp ứng yêu cầu thực tiễn của cuộc đấu tranh phòng, chống tội phạm kinh tế và tham nhũng trong tình hình mới, ngày 7/4/2015, Bộ trưởng Bộ Công an ký Quyết định số 1736/QĐ-BCA hợp nhất Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về trật tự quản lý kinh tế và chức vụ với Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về tham nhũng thành Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về kinh tế và tham nhũng (C46). Tổ chức bộ máy gồm 14 phòng (Phòng Tham mưu, Phòng chuyên đề, nghiên cứu khoa học, 8 phòng trinh sát và 4 phòng điều tra) với tổng số 401 cán bộ, chiến sỹ. Hiện nay, mô hình này đang phát huy được hiệu quả, có lực lượng chuyên trách đủ mạnh, kết hợp chặt chẽ giữa công tác trinh sát và công tác điều tra, bước đầu đáp ứng được yêu cầu đặt ra trong tình hình mới về đấu tranh phòng chống tội phạm kinh tế nói chung, đặc biệt là tội phạm tham nhũng. Đồng thời, trước diễn biến phức tạp của tội phạm buôn lậu, vận chuyển trái phép hàng hóa tiền tệ qua biên giới, được sự chỉ đạo của Đảng ủy Công an Trung ương, lãnh đạo Bộ Công an, Tổng cục Cảnh sát, Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về kinh tế và tham nhũng đã xây dựng đề án đề xuất thành lập Cục Cảnh sát phòng, chống tội phạm buôn lậu. Ngày 7/4/2015, Bộ trưởng Bộ Công an ký Quyết định số 1738/QĐ-BCA thành lập Cục Cảnh sát phòng, chống tội phạm về buôn lậu (phiên hiệu C74) [13].

Trong giai đoạn này, lực lượng Cảnh sát điều tra tội phạm về kinh tế và tham nhũng làm tốt công tác là đầu mối thường trực của Bộ Công an trong theo dõi, tập hợp, chỉ đạo, đôn đốc điều tra, xử lý các vụ án tham nhũng thuộc diện theo dõi, chỉ đạo của Ban chỉ đạo Trung ương về phòng, chống tham nhũng; Thường xuyên tổng hợp, cập nhật diễn biến vụ án, vụ việc, những vướng mắc, khó khăn trong quá trình phát hiện, điều tra, xử lý tội phạm tham nhũng để tham mưu cho lãnh đạo các cấp giải quyết kịp thời, không để tồn đọng, kéo dài, gây bức xúc trong nhân dân.

Kết quả phát hiện, điều tra khám phá thành công các vụ án, nhất là các vụ án lớn trên các lĩnh vực kinh tế trọng điểm có ý nghĩa rất lớn về chính trị – kinh tế – văn hóa- xã hội – đối ngoại, được Đảng, Chính phủ, nhân dân ghi nhận, đánh giá cao, điển hình như việc nhanh chóng khám phá vụ án tại Ban Quản lý dự án đường sắt đã giúp Chính phủ đàm phán nối lại Viện trợ ODA của Nhật Bản cho Việt Nam; qua điều tra vụ án Nguyễn Đức Kiên, Hà Văn Thắm, Phạm Công Danh là những đối tượng điển hình, cầm đầu, đã kịp thời ngăn chặn hành vi phi pháp nhằm mục đích đầu cơ, thâu tóm ngân hàng, phục vụ cho lợi ích nhóm, thao túng thị trường tài chính – tiền tệ, đe dọa nghiêm trọng sự an toàn, an ninh hệ thống tài chính – tiền tệ và nền kinh tế. Đây cũng là lần đầu tiên việc điều tra, xử lý 1 vụ án kinh tế được nêu trong văn kiện của Trung ương (Hội nghị Trung ương 6, Khóa XI của Đảng); việc xử lý vụ án Huỳnh Thị Huyền Như, vụ Nguyễn Đức Kiên được Đài Tiếng nói Việt Nam bình chọn là 1 trong 10 sự kiện tiêu biểu của nước ta năm 2014… Những kết quả đó đã góp phần quan trọng tạo môi trường sản xuất kinh doanh ổn định, lành mạnh, phục vụ đắc lực sự nghiệp phát triển kinh tế – xã hội và hội nhập quốc tế của đất nước.

Đồng thời, thông qua kết quả điều tra các vụ án kinh tế và tham nhũng, C46 đã tham mưu cho Tổng Cục, Bộ kiến nghị Chính phủ, các bộ, ngành khắc phục các sơ hở không để đối tượng lợi dụng hoạt động phạm tội như: Tham mưu cho Bộ Công an phối hợp Ngân hàng Nhà nước kiến nghị Chính phủ ban hành Nghị định số 95/CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực tiền tệ và hoạt động ngân hàng; kiến nghị Bộ Tài chính sửa đổi Thông tư số 184/2010 đã làm ổn định, lành mạnh thị trường; kiến nghị Ngân hàng Nhà nước ban hành Thông tư 36/2014/TT-NHNN ngày 20/11/2014 chấn chỉnh hoạt động sở hữu chéo; kiến nghị Bộ Tài chính ban hành Thông tư 211/2011/TT-BTC ngày 5/12/2012 quy định về điều kiện phát hành trái phiếu doanh nghiệp theo hướng chặt chẽ hơn; Thông tư số 20/2014 về tài sản di chuyển của Việt kiều hồi hương…; tham mưu cho lãnh đạo Bộ ký Thông tư liên tịch số 64 quy định chế độ hóa đơn, chứng từ đối với hàng hóa nhập khẩu lưu thông trên thị trường, đảm bảo chặt chẽ, hạn chế việc các đối tượng sử dụng hóa đơn khống, hóa đơn quay vòng để hợp thức hóa hàng lậu, gian lận thương mại, trốn thuế …

*

*     *

Trải qua 60 năm xây dựng, chiến đấu và trưởng thành, lực lượng Cảnh sát điều tra tội phạm về kinh tế và tham nhũng luôn khẳng định vị trí hết sức quan trọng trong lực lượng Công an nhân dân. Trong mỗi thời kỳ lịch sử, nhiệm vụ cách mạng khác nhau, lực lượng Cảnh sát điều tra tội phạm về kinh tế và tham nhũng đã vượt qua muôn vàn gian nan, thử thách, phấn đấu vươn lên, xây dựng bản lĩnh chính trị vững vàng, phẩm chất đạo đức cách mạng trong sáng, trung thành tuyệt đối với Đảng, Nhà nước, gắn bó mật thiết với các tổ chức, đơn vị, doanh nghiệp và quần chúng nhân dân, hết lòng hết sức phục vụ nhân dân, sẵn sàng nhận và hoàn thành xuất sắc mọi nhiệm vụ được giao, vì sự nghiệp của Đảng, vì sự bình yên và hạnh phúc của nhân dân.

Với những chiến công, thành tích xuất sắc đạt được trong 60 năm qua, nhiều tập thể, cá nhân lực lượng Cảnh sát kinh tế đã được Đảng, Nhà nước, Bộ Công an cùng các Bộ, Ngành, Chính quyền địa phương tặng thưởng nhiều danh hiệu cao quý. Đến nay, có 5 đơn vị thuộc C46 và PC46 địa phương nhận danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân thời kỳ đổi mới gồm:

– Phòng đấu tranh án kinh tế công nghiệp và xây dựng cơ bản thuộc  Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về kinh tế và tham nhũng (P2/C15) (năm 2003);

– Đội phòng ngừa, đấu tranh chống buôn lậu và buôn bán hàng giả thuộc Phòng Cảnh sát kinh tế Công an thành phố Hà Nội (năm 2009);

– Phòng Cảnh sát kinh tế Công an tỉnh Quảng Ninh (năm 2013);

– Phòng Cảnh sát kinh tế Công an tỉnh Phú Thọ (năm 2015);

– Phòng Cảnh sát kinh tế Công an Thành phố Cần Thơ (năm 2015).

 Riêng Cục C46 từ khi thành lập (ngày 20/12/1981) đến nay, nhiều tập thể, cá nhân được tặng thưởng danh hiệu cao quý:

– Danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân thời kỳ đổi mới của Phòng đấu tranh án kinh tế công nghiệp và xây dựng cơ bản (năm 2003).

– 02 Huân chương Quân công hạng Nhì (năm 1985 và 1996);

– 01 huân chương Chiến công hạng Nhất (năm 2015);

– 154 Huân chương chiến công các hạng;

– 246 Bằng khen của Thủ tướng Chính phủ cho tập thể, cá nhân cán bộ chiến sỹ C46;

– 4 năm liên tiếp được tặng Cờ thi đua Chính phủ (từ 2012 đến 2015);

– Nhiều tập thể, cá nhân được Bộ Công an, các bộ, ngành tặng Bằng khen, Giấy khen.

                                       *         *         *

[1] Năm 1948, Cảnh sát trật tự Sở Công an Nam Bộ phát hiện 4.357 vụ phạm pháp về kinh tế, buôn lậu; Ty Công an Hải Phòng xây dựng 4 khu vực kiểm soát, 15 tiền đồn và 4 hậu đồn, thu giữ 5.000 mặt hàng xa xỉ phẩm từ vùng địch đưa ra vùng tự do trị giá 4.233.198 đồng; Tháng 3/1949, Nha Công an Trung ương bắt giữ Nguyễn Đình Điền, nguyên Giám đốc Công an Liên khu III và một số cán bộ Ty Công an Hà Nam về hành vi lợi dụng chức quyền biển thủ vàng, tiền của Nhà nước, nhận hối lộ, buôn lậu…Tòa án quân sự liên khu III đã xét xử và tuyên phạt Đặng Trần Dương, nguyên Trưởng ty Công an Hà Nam tử hình, Nguyễn Đình Điền, nguyên Giám đốc Công an Liên khu III 20 năm tù, 9 đối tượng còn lại có hình phạt từ 5 năm tù trở lên. Việc xử lý những cán bộ Công an thoái hóa biến chất đã khẳng định tính nghiêm minh của pháp luật, nâng cao uy tín của ngành Công an trước nhân dân…
[2] Vụ lừa đảo chiếm đoạt 101.308 đồng của “Tập đoàn Hoóc môn” do các đối tượng Trần Công Khanh – nguyên Đại tá Quân đội nhân dân Việt Nam, Cục trưởng Cục Thuỷ văn; Trần Việt Châu – nguyên Phó Giám đốc Công an Liên khu 4; vụ Nguyễn Huy Cờ và đồng bọn tham ô ở Nhà máy in Tiến bộ Hà Nội; vụ tham ô 29.342,431 đồng tại Nhà máy thuốc lá Thăng Long – Hà Nội do các đối tượng nguyên là Giám đốc, Bí thư Đảng uỷ và Trưởng phòng, Phó Trưởng phòng của nhà máy thực hiện…
[3] Vụ Nguyễn Quốc Điền – Bí thư Đảng uỷ, Phó Chủ nhiệm Công ty vận tải biển Quảng Bình, Cao Ba – Chủ nhiệm, Lê Ngọc Nhậm – Trưởng phòng Vật tư, Trần Đức Phiệt – Trưởng phòng Tổ chức Hành chính, Lê Đình Tâm – Thư ký Công đoàn đã cùng đồng bọn tham ô 46.000 đồng mua ngoài tiêu chuẩn 47 tấn gạo, 3 tấn thực phẩm, 1.036 mét vải; vụ Đặng Văn Sơn, Trưởng ty Thuỷ lợi và Chu Văn Khoát, Phó Trưởng ty Thuỷ lợi Hưng Yên cùng đồng bọn cố ý làm trái, thiếu tinh thần trách nhiệm, tham ô 15.838 tấn vật tư, 145 m3 gỗ các loại và 42.340 đồng; vụ Vũ Dị – Bí thư huyện uỷ, Lê Lâu – Chủ tịch huyện, Trần Gia Nho – Phó Chủ tịch huyện Yên Lãng, tỉnh Vĩnh Phú và đồng bọn cố ý làm trái nguyên tắc quản lý kinh tế tài chính gây thất thoát và tham ô 320.000 đồng, 77 tấn lương thực, 150 tấn xi măng, 27 m3 gỗ…
[4] Tham mưu cho Bộ ký các Thông tư: Thông tư số 841/LB ngày 30/4/1982 giữa Liên bộ Vật tư – Nội vụ về công tác bảo vệ xăng dầu; Thông tư số 01/TTLB ngày 2/11/1982 giữa Liên bộ Xây dựng – Nội vụ về tăng cường công tác bảo vệ các công trình trọng điểm của Nhà nước; Thông tư số 01 NV-NN/TT ngày 20/12/1983 giữa Liên bộ Nội vụ – Nông nghiệp về bảo vệ an ninh chính trị, bảo vệ tài sản xã hội chủ nghĩa, bảo đảm an toàn khu vực nông nghiệp quốc doanh…
[5] Chỉ thị số 09/1991/BNV(C15) về tăng cường phát hiện điều tra xử lý các loại tội phạm trong tình hình mới; Chỉ thị số 04/BNV(C15) ngày 19/2/1993 về tăng cường các biện pháp điều tra xử lý tham nhũng, buôn lậu; Chỉ thị số 06/2005/CT-BCA(C11) của Bộ trưởng Bộ Công an về việc tăng cường công tác đấu tranh chống tham nhũng, buôn lậu trong tình hình mới…
[6] C15 điều tra vụ cố ý làm trái…gây thiệt hại 3,1 tỷ đồng tại dự án đường dây 500 KV Bắc – Nam, khởi tố 9 bị can. Đây là vụ án lần đầu tiên truy tố Ủy viên TW Đảng, Bộ trưởng Bộ Năng lượng đối với ông Vũ Ngọc Hải; vụ tham ô, cố ý làm trái…xảy ra tại Công ty Dệt Nam Định gây thiệt hại 17,1 tỷ đồng, đã khởi tố 32 bị can về 4 tội danh; triệt phá đường dây vận chuyển trái phép ngoại tệ ra nước ngoài do Henri Long Tài (quốc tịch Mỹ) cầm đầu, thu giữ 1.529.207 USD và 2.400 AUD; Công an thành phố Hồ Chí Minh điều tra vụ Lê Mai Ninh – Phó giám đốc chi  nhánh, kiêm Chủ nhiệm Trung tâm tín dụng có hành vi lợi dụng chức vụ, nhận hối lộ trong hoạt động cho vay gây thiệt hại 13,9 tỷ đồng…
[7] Đến năm 1997, Phòng đấu tranh chống buôn bán, vận chuyển các chất ma túy được chuyển sang chức năng Cục Cảnh sát phòng, chống tội phạm về ma tuý (C17).
[8] Ngày 16/2/1993, Tổng cục Cảnh sát nhân dân xác lập chuyên án về vi phạm tại Trạm Kiểm soát liên ngành Đồng Bành – Lạng Sơn và giao C15 chủ trì. Thủ đoạn của các đối tượng là thu tiền thuế nhiều ghi biên lai ít, số tiền chênh lệch chi đều cho nhân viên trong ca trực. Sau thời gian thu thập tài liệu, chứng cứ, C15 đã tổ chức bắt quả tang các đối tượng nhận hối lộ, đã khởi tố vụ án, khởi tố 17 bị can, trong đó có 3 Cục phó Cục Thuế Lạng Sơn, 3 Trưởng – Phó phòng, 2 Trạm trưởng, 1 Trạm phó và 7 cán bộ thuế vụ – Vụ án là tiếng chuông cảnh tỉnh đối với những cán bộ thoái hóa, biến chất trong các cơ quan quản lý nhà nước; Ngày 18/1/1995, C15 triệt phá đường dây buôn lậu ma túy do Xiêng Phênh và Xiêng Nhông (quốc tịch Lào) chủ mưu; thu giữ 41 bánh hêroin (15,05 kg). Đây là vụ án buôn lậu ma túy lớn nhất từ trước đến giai đoạn này…
[9] Năm 2001, C15 là đơn vị đầu tiên trong toàn quốc phát hiện điều tra vụ lừa đảo chiếm đoạt tiền hoàn thuế GTGT (vụ chiếm đoạt 1,5 tỷ đồng tiền hoàn thuế GTGT xảy ra tại Công ty Ong Trung ương). Trên cơ sở đó, C15 đã chỉ đạo và cùng PC15 Công an các địa phương phát hiện, điều tra 188 vụ án trong lĩnh vực thuế giá trị gia tăng, gây thiệt hại 703.228 triệu đồng;
[10] Nhân dịp kỷ niệm 58 năm Ngày truyền thống Công an nhân dân (19/8/2003), Phòng đấu tranh án kinh tế công nghiệp và xây dựng cơ bản (P2) thuộc Cục Cảnh sát kinh tế đã vinh dự được Nhà nước trao tặng danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân trong thời kỳ đổi mới – đây là đơn vị đầu tiên của lực lượng Cảnh sát kinh tế được phong tặng danh hiệu cao quý này.
[11] Vụ Công ty Golden Rock tại thành phố Hồ Chí Minh lừa đảo chiếm đoạt 10 triệu USD; vụ lừa đảo thông qua hình thức kinh doanh trên mạng lấy danh nghĩa Công ty Colonyinvest Hoa Kỳ chiếm đoạt 120 tỷ đồng của hàng vạn người trên 40 tỉnh, thành trong cả nước; vụ lợi dụng chức vụ quyền hạn xảy ra tại Ngân hàng ABM – AMBRO Hà Nội gây thiệt hại 70 tỷ đồng; vụ Trần Hồng Hạnh và 15 đồng phạm lừa đảo chiếm đoạt trên 100 tỷ đồng của Ngân hàng Dầu khí Toàn Cầu và các hộ dân PC46 Đồng Nai khởi tố vụ cố ý làm trái… gây thiệt hại trên 136 tỷ đồng tiền thuế miễn giảm trái quy định xảy ra tại Công ty Grobest và Cục Thuế tỉnh Đồng Nai; C37 khởi tố vụ tham ô, cố ý làm trái…xảy ra tại Ban điều hành Đề án 112 của Chính phủ, khởi tố 27 bị can; vụ Huỳnh Ngọc Sỹ Ban quản lý dự án đại lộ Đông Tây nhận hối lộ 2,6 triệu USD; vụ buôn lậu 2.000 tấn nguyên liệu lá thuốc lá, trị giá 43,3 tỷ đồng, khởi tố 24 bị can, trong đó, có ông Nguyễn Ngọc Kim – Phó chủ tịch tỉnh Lào Cai và Cục trưởng, 1 Phó cục trưởng Hải quan Lào Cai về tội cố ý làm trái, thiếu trách nhiệm…
[12] C46 khởi tố vụ vụ Huỳnh Thị Huyền Như, quyền Trưởng phòng giao dịch ViettinBank Chi nhánh Nhà Bè TP. Hồ Chí Minh lừa đảo chiếm đoạt 4.900 tỷ đồng của 04 ngân hàng và 33 tổ chức cá nhân; vụ Nguyễn Thị Bích Lương, nguyên Giám đốc Chi nhánh Ngân hàng NN&PTNT Nam Hà Nội, vi phạm các quy định cho vay … gây thiệt hại 3.900 tỷ đồng; C48 khởi tố vụ tham ô, cố ý làm trái…xảy ra tại Công ty cho thuê tài chính II (ALCII) Ngân hàng Agribank gây thiệt hại 800 tỷ đồng; vụ Dương Chí Dũng tham ô, cố ý làm trái… khi mua ụ nổi 83M gây thất thoát 370 tỷ đồng.
[13] Chức năng chống buôn lậu của Phòng đấu tranh chống tội phạm buôn lậu (P7/C46) chuyển sang Cục C74.
Top